دزیره کلاری؛ زنی میان عشق و تاریخ
دزیره کلاری (Bernardine Eugénie Désirée Clary) در تاریخ، «ملکه سوئد و نروژ» شناخته می شود؛ همسر کارل چهاردهم (شارل چهاردهم) و مادر اسکار اول. او همان زنی است که زمانی نامزد ناپلئون بناپارت بود، پیش از آن که مسیر زندگی ناپلئون به ژوزفین گره بخورد.
سلینکو از همین نقطه ی تاریخی پرکشش استفاده می کند تا یک زندگی نامه ی داستانی بسازد: رابطه ای که می توانست سرنوشت دیگری داشته باشد و انتخاب هایی که گاه از دل «عشق» بیرون می آیند و گاه از دل «اجبار». در کتاب دزیره، خواننده با دختری روبه روست که ناگهان خود را در قلب حوادث می یابد، بی آن که از ابتدا دنبال قهرمان شدن باشد.
آن ماری سلینکو؛ روایت گر زنانه ی تاریخ
آنه ماری سلینکو (۱۹۱۴–۱۹۸۶) نویسنده ای اتریشی بود که رمان های پرفروش بسیاری نوشت و رمان دزیره را به عنوان یکی از مهم ترین و شناخته شده ترین آثارش در سال ۱۹۵۱ منتشر کرد. مسیر زندگی خودش هم کم وبیش رنگ وبوی تبعید و جابه جایی داشت؛ تجربه ای که شاید توضیح بدهد چرا در «دزیره»، حس آوارگی و ناآشنایی با محیط جدید این قدر دقیق و باورپذیر از کار درآمده است.
چرا کتاب دزیره هنوز خواندنی است؟تاریخ از زاویه ی زندگی روزمره
بخش بزرگی از جذابیت کتاب دزیره این است که تاریخ را از پشت میزهای مذاکره و میدان های نبرد تعریف نمی کند؛ از آشپزخانه ها، مهمانی ها، اتاق های خواب، نامه ها و دلتنگی ها تعریف می کند. همین زاویه دید باعث می شود انقلاب فرانسه، ظهور ناپلئون و مناسبات دربارها برای خواننده «لمس پذیر» شود، نه صرفاً اطلاعاتی.
اگر ناپلئون را فقط با کلیشه ی «فرمانده ی جاه طلب» یا «نابغه ی جنگ» می شناسید، کتاب دزیره لایه ی دیگری از او نشان می دهد: ناپلئون جوان، عاشق، گاه مردد و گاه بی رحم در انتخاب های عاطفی. این تصویر، قرار نیست تاریخ نویسی دقیق باشد؛ اما کمک می کند بفهمیم یک شخصیت تاریخی چگونه می تواند در زندگی آدم های نزدیکش همزمان دوست داشتنی و ویرانگر باشد.
تجربه ی «ملکه شدن» بدون احساس تعلق
یکی از بخش های جذاب قصه، مواجهه ی دزیره با سوئد و دربار آن است؛ جایی که مقام و احترام هست، اما گرما و صمیمیت خانه نه. در روایت های تاریخی هم آمده که دزیره همیشه به سادگی با فضای سرد و رسمی استکهلم کنار نمی آمد و حتی مدتی از حضور در آن فضا فاصله داشت.
رمان عاشقانه ای که فقط درباره عشق نیست
«دزیره» عاشقانه است، اما عاشقانه ی ساده دلانه نیست. کتاب درباره «قیمت انتخاب ها»ست: این که اگر عشق اول از دست رفت، آیا زندگی تمام می شود؟ اگر آدمی در موقعیتی قرار گرفت که خودش انتخاب نکرده، چطور باید هویت و آرامش را دوباره بسازد؟
سبک روایت و ریتم داستان
کتاب دزیره معمولاً در قالب یادداشت ها و روایت اول شخص پیش می رود؛ به همین دلیل زبان کتاب صمیمی تر است و خواننده خیلی زود حس می کند دارد «خاطرات» یک آدم را می خواند، نه گزارش تاریخ را.
از نظر ریتم هم رمان دو فضا دارد: بخش های اول، پرتب وتاب تر و نزدیک به فراز و فرودهای عاشقانه و اجتماعی فرانسه ی آن سال هاست؛ بخش های بعدی آرام تر و تأملی تر می شود و بیشتر به کشمکش های درونی و تجربه ی زندگی در سایه ی قدرت می پردازد. این تغییر ریتم، برای بعضی ها نقطه قوت است (چون رشد شخصیت را نشان می دهد) و برای بعضی ها ممکن است کندتر به نظر برسد، به خصوص اگر فقط دنبال ماجرای ناپلئون باشند.
