درباره‌ی کتاب جاناتان مرغ دریایی

یک خلبان پرمشغله ی آمریکایی که در طول زندگی اش فقط با آسمان سر و کار داشته، در آسمان داستان نویسی نیز به پرواز در خواهد آمد! ریچارد باخ (Richard Bach) خلبان باتجربه ی آمریکایی که از نوادگان یوهان سباستین باخ، آهنگساز بزرگ آلمانی است، در عین حال، نویسنده ی مشهور و قدرتمندی نیز هست. او داستان های متعددی آفریده که در نوشتن بیشتر آن ها به آسمان نظر داشته و از تجربه ی آسمان نوردی هایش الهام گرفته است. از میان آثار مهم او می توان به «پندار»، «یگانه» و همچنین کتاب جاناتان مرغ دریایی (Jonathan Livingston Seagull) اشاره کرد.

کتاب جاناتان مرغ دریایی، مهم ترین داستان ریچارد باخ محسوب می شود که در سال 1970 میلادی به انتشار رسید. او در این اثر، روح آسمان پرورد خود را در داستانی تمثیلی و کوتاه دمیده و مخاطب را با خود به سوی آسمان های مرتفع، به پرواز در خواهد آورد. جاناتان مرغ دریایی، رمانی کوتاه و تمثیلی است که همان طور که از اسمش برمی آید، زندگی یک مرغ دریایی به نام جاناتان را روایت می کند. مرغی دریایی که نمی خواهد مانند دیگر هم نوعانش باشد و دوست دارد تیزتر پرواز کند و پرسرعت تر به سیر و سیاحت بپردازد. او می خواهد از حد معمول فراتر رود و به سوی مرزهای کمال پرواز کند.ریچارد باخ رمان کوتاه جاناتان مرغ دریایی را در سه فصل نگاشته است. هر فصل از این کتاب می تواند به خودی خود داستان کوتاهی نیز تلقی شود،

اما هر سه فصل در کنار یکدیگر، روایت کلی رمان را خواهند ساخت و معنایی واحد را به ذهن مخاطب منتقل خواهند کرد.در فصل اول کتاب جاناتان مرغ دریایی، جاناتان به مثابه ی یک فرد متفکر و مستقل ظاهر می شود که از مسائل روزمره ای که بین دیگر مرغ های دریایی رخ می دهد منزجر و بیزار است. ذهن او جهان پیرامونش را بسیار عمیق تر درک می کند و او نسبت به اطرافیانش، شناخت والاتری از جهان دارد. اهداف این مرغ دریایی در همه ی جنبه ها، از اطرافیانش عمیق تر و والاتر است. او می خواهد در اوج های بلندتری پرواز کند و سرعت بیشتری نسبت به دیگران داشته باشد و در این راستا به آزمایش و تمرین نیز می پردازد. اطرافیان جاناتان که تفکرات و نیازهای والایش را درک نمی کنند، او را طرد می کنند و بنابراین مجبور می شود گله را ترک کند. با این حال، جاناتان دل سرد نخواهد شدجاناتان که از درک اندک و کوته نظری اعضای دسته اش ناراحت است، در فصل دوم کتاب، در پی پروازهای خود به جایی می رسد که انگار بهشت است. جایی که همه ی مرغان دریایی مانند او تیزپرواز و سریع هستند. مربی جاناتان او را از این نکته باخبر می کند که تنها برخی از مرغان دریایی انگیزه های برتر و والاتر دارند و سایر آنان باید در جهان کم عمق روزمرگی های بی حاصل خود زندگی کنند.

توانایی های برتر، فقط برای افراد خاصی است که در پی کمال هستند.شخصیت اصلی ریچارد باخ در قسمت سوم کتاب جاناتان مرغ دریایی، گروهی از طردشدگان را جمع کرده و قصد دارد تا در قامت یک استاد، مهارت های برتر را به آنان بیاموزد. این گروه بعدها مهارت های خود را در پیش چشمان گله به نمایش می گذارند و افراد دیگری را نیز به گروه جذب می کنند. حالا جاناتان برای افراد گله، یک مسیح یا در روی دیگر سکه، یک شیطان به حساب می آید. اما او حتی در این مرحله هم به سوی کمال بیشتر و والاتر قدم برمی دارد و در جایگاه استادی متوقف نمی شود.کتاب جاناتان مرغ دریایی با انتهای فصل سوم، به پایان می رسد. اما باید دانست ریچارد باخ در سال 2014 بخش چهارمی را هم در قالب هفده صفحه به کتاب افزوده و آن را در چهار فصل به چاپ رسانده است. فصل چهارم، هم زمان با نسخه ی اصلی کتاب نوشته شده بود، اما او تصمیم داشت آن را دور بیندازد. تصمیمی که چهل وسه سال طول کشید تا تغییر کند. پایان بخش چهارم کتاب جاناتان مرغ دریایی، از تجربه ی نزدیک به مرگ باخ از یک سقوط در سال 2012 الهام گرفته شده است.

او این بخش را در سال 2013 ویرایش و بازنویسی کرد تا در اختیار خوانندگان قرار دهد. بخش چهارم این رمان کوتاه به دوره ای می پردازد که تعالیم جاناتان و شاگردانش به جای عملی شدن، صرفاً مورد احترام قرار می گیرند.گفتنی است ریچارد باخ رمان کوتاه جاناتان مرغ دریایی را در آغاز، در قالب مجموعه ای از داستان های کوتاه نوشته و در یک مجله منتشر کرده بود. اما بعداً آن را به رمانی کوتاه تبدیل کرد. برخی معتقدند نام شخصیت اصلی رمان، یعنی جاناتان لیونگستون، به جان اچ. لیونگستون، خلبان آزمایشی شرکت هواپیماسازی واکو اشاره دارد که در سال 1974 پس از آزمایش یک هواپیمای آکروباتیک خانگی، بر اثر حمله ی قلبی درگذشت.همان طور که گفته شد کتاب جاناتان مرغ دریایی، روایتی تمثیلی است که سیر به سوی کمال را دست مایه ی داستان پردازی قرار داده است. ریچارد باخ در این کتاب شخصیت فردی را به تصویر می کشد که به کم قانع نیست و نمی خواهد مانند سایر هم نوعان کوته فکرش تنها بر سر نیازهای ضروری زندگی بجنگد و نیازهای ضروری را هدف اصلی زندگی خود قرار دهد. او می خواهد از سطح معمول بالاتر برود و اهداف خود را تعالی بخشد و خود را به آخرین درجه ای از کمال برساند که می تواند به آن دست یابد. او حتی از سختی های راه رسیدن به اهداف والایش هراسان و ناراحت نیست. ناراحتی او از آن است که هم نوعانش خود را در سطحی پایین نگاه داشته اند و اهداف کوته فکرانه ی خود را برای زندگی شان کافی می دانند.شخصیت جاناتان تمثیلی از افرادی است که معنای زندگی را چیزی والاتر از نیازهای ضروری خود می شناسند و برای رسیدن به آن، بی وقفه تلاش می کنند. مضمون کتاب جاناتان مرغ دریایی که سیر و سلوک برای رسیدن به نوعی کمال است، موجب شده تا برخی از منتقدان این داستان را تأثیرپذیرفته از سرچشمه های عرفان شرقی بدانند. آنان معتقدند ریچارد باخ افکارش را بر مبنای تعلیمات این نحله ی فکری سازمان داده و نحوه ی تمثیل پردازی او مبتنی بر چنین سرچشمه هایی است.داستان جاناتان مرغ دریایی با تصویرهای سیاه و سفیدی نیز همراه است که توسط راسل مانسون (Russell Munson) طراحی شده اند. این تصویرها نیز به سهم خود، در القای مضمون مدنظر ریچارد باخ به خوانندگان مؤثر واقع شده اند.